woensdag 9 januari 2019

Binnenvallen

'Je kunt er gewoon heengaan, hoor. Je gaat door de poort van, dat zul je zien, een prachtige oude boerderij naar binnen, dan loop je naar achteren, naar de laatste deur links. Dat is de keuken daar zit ze. Geweldig mens!'

Nu is het niet zo, dat ik moeite heb met geweldige mensen, maar het is ook niet zo dat ik het gemakkelijk vind, om onaangekondigd bij iemand binnen te vallen. Zeker niet als het achtentachtigjarige vrouwen zijn, die mij niet kennen. Het zou zomaar kunnen dat ik hen een doodschrik bezorg door onaangekondigd in hun keuken te staan. Dus belde ik toch maar even.

'Ik ben veel vergeten hoor,' zei ze meteen. Ze had al van het project gehoord en was dat niet vergeten. 'Dat geeft niet,' zei ik,'u heeft toch vast iets te vertellen, dat ik kan gebruiken voor mijn verhaal.' Ze vond het prima als ik meteen even kwam. Dat meteen werd nog wat geremd door een overlegje met mijn klusjesman die druk bezig is om het Thuis verder af te werken, een telefoontje dat tegelijkertijd binnenkwam en een klant voor twee Keubekes. Maar uiteindelijk was ik nog binnen de normen van 'dadelijk' bij mijn afspraak.

Het was precies zoals ik het me had voorgesteld, een kopje koffie aan de keukentafel en een grote gretigheid om te vertellen. Ik geloof niet dat ze nog vaak haar huis verlaat, behalve misschien om op zondag naar de kerk te gaan, maar ze knipoogt nog steeds monter tegen het leven en ze mag dan misschien veel vergeten, ze mist niks.
Mheer, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Om me helemaal op haar te kunnen concentreren heb haar stem opgenomen, en ook die van de buren zoals later bleek en de muziek in mijn auto, want áánzetten is één ding, uit is een ander.





vrijdag 4 januari 2019

Het eerste verhaal

De inrichting van het Thuis is nog steeds niet voltooid, de winkel kan nu pas helemaal afgebroken worden, maar toch ga ik beginnen. En verdomd ik heb er zin in. Het eerste verhaal van het Thuis.

Dat eerste verhaal heeft een tijdlimiet. In september 2019 moet het klaar zijn. Dan vieren we dat Limburg 75 jaar eerder werd bevrijd. Ik vind het wel prettig die druk, want nu moet het, nu moet ik en dat helpt enorm tegen uitstelgedrag. Het idee dat er mensen op wachten, dat er een boek van komt en dat diezelfde mensen daar veel van verwachten is enigszins beangstigend, maar geeft ook wel een bijzonder gevoel. Misschien dat sporters zich zo voelen voordat ze moeten gaan presteren.




Door het verschijnen van  'Oorlogsgeheimen' van Jacques Vriens, ontdekte ik dat de generatie van mijn ouders de leeftijd had van de kinderen in dat boek. Daar had ik nooit bij stilgestaan. Veel mensen van mijn moeders leeftijd wilden het boek lezen en herkenden zich erin.

Mijn moeder werd tien eind 1945, mijn vader werd een paar dagen na de bevrijding van Nederland dertien. Hem kan ik niks meer vragen, maar een beeld bewaar ik. Dat van een kleine jongen met keurig gekamde haartjes, die boven aan de keldertrap met zijn autootjes zat te spelen. Klaar om elk moment naar beneden te rennen, om zich te verstoppen voor de bommen. 'We waren eigenlijk altijd bang,' zei mijn moeder toen ik haar onlangs vroeg naar haar herinneringen.

Op 12 september 1944 waren er ook kinderen in Noorbeek, Mheer en Banholt. Een aantal van hen leeft nog. Ze zijn nu in de tachtig. Zij waren hier toen een meneer door de Duitsers werd doodgeschoten, ze waren hier toen een paar dagen later de Amerikaanse soldaten kwamen, en ze waren hier toen één van die soldaten net buiten het dorp sneuvelde. Wat zagen ze, wat dachten ze, wat wisten ze, wat deden ze, wat voelden ze? Hoe beleefden de kinderen van toen dat verhaal dat later in zoveel details werd vastgelegd? Het verhaal van de eerste dag van de bevrijding van Nederland.

Dat ga ik onderzoeken, samen met kinderen die nu die leeftijd hebben. Voor de Kerstvakantie was ik in groep acht van basisschool de Den in de hoop een stuk of zes kinderen te vinden die mee willen doen. Er meldden zich twaalf en nog een dertiende per mail uit een andere groep. Dat is teveel. Volgende week hoor ik op wie het lot is gevallen.


vrijdag 7 september 2018

Wat is het verschil?

‘Vroeger', zei ze bedachtzaam. Ik voelde hem komen. ‘Vroeger, had ik zo’n boek waarin heel veel plaatjes stonden van katten, die allerlei avonturen beleefden. Bestaan die nog?’
Ze keek me verwachtingsvol aan.
‘Ik denk’ zei ik, ‘dat u de boeken van Richard Scarry bedoelt. Die staan achter u, op de bovenste plank.' Ze draaide zich om, nam een van de boeken in haar handen en begon te stralen.
‘Och,’ zuchtte ze, ‘waar moet ik die straks toch vinden als deze winkel niet meer bestaat?’
‘De boeken zijn dan nog wel te krijgen’, zei ik ,’dat is het probleem niet, maar vind maar eens iemand die op grond van zo’n beschrijving weet waar u het over heeft.’
Tja...

 
De Boekenwurm is dicht, maar weekendwinkel Tabee is geopend. Veel van de boeken uit de voormalige kinderboekwinkel hebben we daar in de uitverkoop. Je moet het een beetje zelf uitzoeken, want expertise wordt er niet bij geleverd. Dat kan ook niet voor die prijs.


openingstijden
vrijdag 10 - 17 uur
zaterdag 10 - 17 uur
zondag 12 - 17 uur


zondag 22 juli 2018

Bijna Thuis

Bijzonder dat er nog steeds mensen de Boekenwurm in komen die onder de indruk zijn van wat ze vinden, terwijl ik al maanden niet meer bij bestel en we de voorraad onder onze handen zien slinken. Nog twee zaterdagen en we gaan de Boekenwurm afbreken. De kasten worden weggehaald om bij mij thuis weer opgebouwd te worden. Dan kan ik eindelijk mijn huis gaan ordenen, na vijf maanden in een permanente verhuisstatus met bergen dozen en spullen zonder plek. Die bovendien zo moesten staan dat vitale onderdelen van het huishouden bereikbaar bleven, hier en daar geklust kon worden en ik überhaubt wel eens wat terug moest kunnen vinden. 'Dit is niet wonen,' zei iemand tegen me, 'dit is overleven.'
De winkel in de Mariastraat gaat dus een maandje dicht, want na die survival, ben ik aan vakantie toe. Daarna opent weekendwinkeltje Tabee. Een noodgreep omdat het bedrijf dat mijn huurcontract zou overnemen na 1 september, het niet gered heeft. De boeken verhuizen dus nog niet, maar krijgen een andere positie in een ander soort winkel, waar je behalve boeken ook andere cadeautjes kunt kopen. Vooral een dameswinkeltje, denk ik, met van die spulletjes waar ik voor de Boekenwurm nooit van in kon kopen, maar die ik erg leuk vind. Het is maar goed dat ik er zelf niet in ga staan, want ik ging vast teveel aanschaffen. Nou ja, we zien wel. Gelukkig valt de cadeautijd in de overbruggingsperiode.
Maar eerst Thuis.
Het dak zit erop, de verwarming is gedraaid, de haard is eruit en begin augustus rijd ik naar Twente in de hoop dat ik dan mijn tekening voor de kozijnen van de garage geregeld krijg. En lukt dat niet, dan heb ik een gezellige middag met vrienden. Ook fijn. Al zou het toch wel heel prettig zijn als het helemaal klaar is als ik in oktober Thuis voor Verhalen open.

maandag 27 november 2017

Kerststinksokken

Vandaag is niet echt een goede dag om kerstverhalen voor te lezen: de wind waait door de bomen en het regent. Daarbij is het een week voor Sinterklaas, dus kinderen hebben wel iets anders aan hun hoofd. Twee verhalen van drie minuten is me gevraagd en het mag ook grappig.
Ik besluit mijn Kersthert mee te nemen in de verpakking waarin hij de elf andere maanden van het jaar op december wacht. 'Als ik die nou met de kinderen uitpak', had ik bedacht, 'dan komen ze wel in de stemming.' Mijn hert is kant en klaar versierd en van lampjes voorzien, stekker in het stopcontact en het is Kerst. Ik heb bovendien mijn meest goudglimmende kledingstuk aangetrokken, het kerstvoorlezen kan wat mij betreft beginnen.

Ik ben wat aan de late kant dus ik haast mij in Gulpen met mijn niet stormbestendige hert van de auto naar de studio van omroep Krijtland. 
Niet lang na mij arriveren de kinderen. Het zijn er elf, ze komen van beide scholen aan de overkant van de straat en ze zijn iets ouder dan ik had verwacht. 'Hier zijn de filmsterren', roept er één nog voordat ze binnen zijn. 
We praten wat terwijl camera's en microfoons in stelling worden gebracht en tegen de tijd dat mijn microfoontje aangebracht is zijn het hert, de kinderen en ik er helemaal klaar voor. 

Als voorgerecht lees ik voor uit Robin en God. Jammer genoeg duurt dat fragment te lang voor het drie minuten format, maar wat een voorleesfeest. Daarna hebben we allemaal het Kerstverhaal weer goed genoeg in ons hoofd om Geen Stille nacht te kunnen volgen. En tenslotte een dialect prentenboek over de kerstboom. Dat levert nog een interessant gesprek over stinksokken op. Wie de ergste heeft. Er is er zelfs ééntje bij die aanbiedt om zijn schoenen uit te trekken als bewijs dat hij dat wint. Dat kan ik gelukkig verhinderen.
Terug met mijn hert bij de auto zie ik dat ik naast een parkeerautomaat geparkeerd sta. Oei! Perfecte dagen bestaan niet, vrees ik.



Uitzending via Omroep Krijtland en RTV Maas en Mergelland 18 en 25 december.  

vrijdag 24 november 2017

Blackout vrijdag

Nadat maandag het keldergat was uitgezaagd, had ik nog geen vierentwintig uur nodig om met mijn schedel snoeihard op de betonnen richel te botsen. Sindsdien is mijn hoofd gevoelig. Elke morgen voer ik bij het ontwaken een interne controle uit: ben ik er nog? ✔️ heb ik pijn?✔️ weet ik nog iets?✔️ Dan voel ik voorzichtig of er zwellingen aan de buitenkant zijn ontstaan en tenslotte probeer ik of ik zonder problemen rechtop kan gaan zitten. Sinds mijn broer me trakteerde op het verhaal van een buurvrouw die halsoverkop naar het ziekenhuis moest, omdat ze opeens de gevolgen ervoer van klap tegen haar hoofd een half jaar eerder, ben ik wat minder snel gerust. Vooral omdat hij me dat toen vertelde nadat ik ongenadig mijn kop gestoten had. Ik heb er talent voor.
Verder dacht ik dat het goed ging.
Totdat mijn zoon vanmorgen tegen me zei
'Ik hoor iemand beneden.'
'Dat is de radio, ik heb de..
'Nee echt er is iemand...'
'Hallo?!'
Een onbekende mannenstem.
Ik naar beneden in mijn meest charmante ochtendjas met niet bijpassende pyjamabroek, wat zou ik me aankleden om te poetsen. En inderdaad, een onbekende man in mijn woonkamer.
'De deur stond open, dus ik dacht...'
Alsof ik mij volkomen niet bewust ben van mijn verschijning, geef ik hem een hand. 
'Ben ik iets vergeten? Hadden we een afspraak?'
'Ja, ik kom voor de taxatie,' Hij werpt een blik door de kamer.
'Taxatie?'Ik voel aan mijn hoofd.
'Voor de koper'
'Aha, je moet bij de buren zijn, denk ik. Ik wil niks verkopen'
'oh het spijt me dat ik,...'
'geen probleem, ik ben blij dat het niet mijn hoo...Laat maar, het is niet erg'
Hij werpt een blik op mijn boekenkast gevuld met boekendozen, lacht nog eens verontschuldigend en loopt snel naar buiten.
Fijn, ik heb weer een onvergetelijke eerste indruk gemaakt.




maandag 20 november 2017

Sjuup

Verbouwen is ook wachten. Ze komen de vloer open zagen zodat mijn kelder bereikbaar wordt. Ze kunnen elk moment hier zijn. Althans dat hoop ik. Gisteren moest ik bellen, omdat ze naar eigen zeggen 'per kwartier' werken. Dat betekent dat ik inmiddels al drie keer opgeschoven ben in hun schema. We zijn er klaar voor: veel boeken zitten in dozen, de meubels zijn in plastic verpakt en de nieuwe kat zit met haar stinkende kattenbak op de bovenverdieping. We hebben Sjuupke sinds drie weken en ze  is schuw.'Sjuup?', zei mijn broer, 'is dat een naam? Wist je niks beters?'. Nee. 'Henriette,' zei ik daarom snel, 'maar we noemen haar Sjuup' Wat hem aan een liedje van Jaap Fisher deed denken, wat ik wel weer mooi  vond. Eerlijk gezegd gebruik ik steeds een reeks troetelnaampjes en daarin varieer ik dan per moment. Als het maar een beetje klinkt. Sjuupke klinkt als iets dat er telkens vandoor glipt. Elke dag winnen we een klein beetje vertrouwen erbij. Daarom vrezen we vandaag, als er vreemde mensen op zware schoenen in een uit zullen  lopen die veel lawaai gaan produceren. Gaat ze ons dit vergeven? We dachten eerst nog haar komst uit te stellen tot na deze invasie, maar het lot besliste anders. Het zou een troost voor haar kunnen zijn als ze wist hoe vreselijk ik dit soort geluiden vind. Ik verwacht een slijpgeluid, dat piepend en schurend mijn zenuwbanen schraapt. Ik verwacht kou en stof. Nou ja, koud is het al, want waarom stoken als elk moment de deuren open moeten om brokstukken puin naar buiten te sjouwen? Kon ik maar ruilen met Sjuupke en boven ergens mijn heil zoeken onder iets warms dat geluiden dempt.
Aha,telefoon 
Ze zijn onderweg. Ik verwacht hen binnen nu en twee kwartier.